Bahçe Atıklarının Kompost Yapımında Kullanımı

Bahçeyle uğraşan herkesin bir noktada karşılaştığı manzara şu: sonbaharda kürekle taşıdığınız yaprak yığınları, haftada bir biçtiğiniz çimden çıkan dolu dolu torbalar, ilkbahar budamasından arta kalan bir kucak dal. Mutfak atığı günde bir avuç birikirken bahçe atığı bir hafta sonunda metreküplerle ölçülüyor. Ben ilk yıllarda bunları hep "aynı şey" sanıp tek yığına attım ve iki ayrı ders aldım: taze çimi kalın serdiğim yerler siyah, sümüksü, amonyak kokan bir tabakaya dönüştü; yaprakları olduğu gibi yığdığım köşe ise ilkbaharda hâlâ tanınabilir yaprak halindeydi. Yaprak çim budama atıkları kompost yığınında birbirinin eksiğini kapatacak şekilde bir araya gelmezse, aynı bahçeden çıkan malzemeyle iki farklı sorun yaşıyorsunuz.

Önce malzemeyi tanıyın

Bahçe atığını "yeşil" ve "kahverengi" diye ikiye ayırmak işin özeti ama pratikte üç ayrı davranış görüyorum: su tutan ve çabuk bozulan taze dokular, havayı geçiren fakat yavaş çürüyen kuru yapraklar, bir de neredeyse odun sayılan dallar. Yığında hangisinin ne işe yaradığını bilmek, sonradan koku ve yavaşlık sorunlarıyla uğraşmaktan iyidir.

Kabaca söylemek gerekirse çim biçintisinin karbon–azot oranı mutfak atığına yakın, kuru yaprak bunun üç–dört katı, odunlu dal ise çok daha yüksek. Bu yüzden hacim olarak iki ölçek kuru yaprak / bir ölçek taze çim ile başlamak, benim yıllardır şaşmadığım başlangıç noktası. Yeşil ve kahverengi malzeme dengesini ayrı ayrı okumak isteyenler için sitede daha ayrıntılı bir bölüm var; burada bahçe atığına özgü kısmında kalıyorum.

Hazırlık: parçalamanın gerçekten farkı var mı?

Var, hem de düşündüğünüzden fazla. Aynı yığına attığım bütün yaprak ile çim biçme makinesinden geçirdiğim yaprak arasında olgunlaşma süresi neredeyse iki katına varan fark oluşturuyor. Denediğim yöntemler: