Bokashi Kompostu Nedir ve Nasıl Yapılır

Mutfakta kompost yapmaya başladığım ilk yıl en çok canımı sıkan şey şuydu: elimde tavuk kemikleri, balık artıkları, bayat peynir ve tabaktan artan pilav var, ama bunların hiçbirini bahçedeki yığına atamıyorum. Attığım anda ya kokuyor ya kediler geliyor ya da haftalarca olduğu gibi kalıyor. Klasik kompost yığını, hayvansal ürünler konusunda gerçekten cömert davranmıyor. Bokashi kompost tam bu boşluğu doldurmak için hayatıma girdi ve mutfak atığı hacmimin neredeyse tamamını değerlendirebilir hale geldim.

Sorun: Klasik kompostun kabul etmediği atıklar

Bahçe yığını aerobik çalışır, yani oksijenle. Et, balık, süt ürünü, yağ ve pişmiş yemek bu ortamda hızla bozunurken kötü kokulu bileşikler üretir, sinek ve kemirgen çeker. Yeterince yüksek sıcaklığa ulaşan profesyonel yığınlarda mümkün olsa da, ev ölçeğinde iki üç kürek atıkla o sıcaklığı sürekli tutmak zor. Ben bu yüzden yıllarca mutfak atıklarının belki yarısını çöpe verdim.

Bokashi ise tam tersi mantıkla çalışır: oksijensiz (anaerobik) fermentasyon. Atıkları çürütmez, turşulaştırır. Laktik asit bakterileri, mayalar ve fotosentetik bakterilerden oluşan mikroorganizma karışımı ortamı asitlendirir, pH düşer ve çürüme yapan bakteriler devre dışı kalır. Kovanın kapağını açtığınızda gelen koku çöp kokusu değil, ekşi turşu suyu kokusudur. İlk seferde bunu fark ettiğimde işin gerçekten yürüdüğünü anladım.

Bokashi kovası nasıl çalışır

Sistem çok basit: hava almayan, kapağı sızdırmaz bir kova ve altında delikli bir ara tabla, ara tablanın altında da sıvıyı almak için bir musluk. Üstüne atıkları katman katman koyarsınız, her katmanın üzerine bokashi kepeği (EM aşılanmış buğday kepeği veya kabuk) serpersiniz.

1. Atıkları mümkün olduğunca küçük doğrayın; 2-3 cm parçalar çok daha hızlı fermente oluyor. Parçacık boyutunun önemi burada da klasik kompostta olduğu gibi belirleyici.
2. Kovanın dibine bir tutam kepek serpin, sonra 4-5 cm kalınlığında atık koyun.
3. Her katmanın üzerine bir-iki yemek kaşığı kepek serpin. Yağlı ve etli atıklarda dozu biraz artırıyorum.
4. Katmanı elinizle ya da bir tokmakla bastırın. Amaç hava boşluğu bırakmamak. Bu adımı atlarsanız küf riski artıyor.
5. Kapağı sıkıca kapatın. Kovayı gün içinde sürekli açıp kapamak yerine, atıkları küçük bir kapaklı kapta biriktirip günde bir kez aktarıyorum.
6. Kova dolduğunda 2 hafta boyunca oda sıcaklığında, güneş görmeyen bir yerde dinlendirin. Bu süre boyunca yeni atık eklemeyin.
7. Musluktan çıkan sıvıyı 2-3 günde bir boşaltın. Birikirse kokuya ve ekşimeye yol açıyor.

İki hafta sonunda içerik hâlâ tanınabilir haldedir — bu normal. Bokashi çıktısı bitmiş kompost değil, ön işlenmiş malzemedir. Toprağa gömdüğünüzde veya mevcut kompost yığınınıza kattığınızda 2-4 hafta içinde tamamen kaybolur. Ben 20-30 cm derinliğe açtığım hendeklere gömüp üstünü toprakla kapatıyorum, o kısmı bir ay ekmeden bekletiyorum. Doğrudan kök bölgesine koymak asitliği nedeniyle genç fideleri yakabilir.

Süzülen sıvı: bokashi çayı

Musluktan gelen koyu sıvı çok konsantre ve asidik. Suyla 1:100 oranında seyreltip sulama suyuna katıyorum; seyreltmeden kullanmak kökleri yakar. Fazlasını lavabo ve süzgeç deliklerine döküyorum, gider kokularını gerçekten azaltıyor. Sıvı buzdolabı dışında birkaç günden fazla durmuyor, tazeyken kullanmak en iyisi.

Hangi yöntem size uygun?

Benim düştüğüm hatalar

• Islak atıkları süzmemek. Karpuz kabuğu, çay posası gibi çok sulu malzemeleri fazla koyduğumda k

  Son yazılar

  • Kompostta Maya Büyümesi: Neden Olur ve Nasıl Çözülür
  • Kompostlanabilir Torbalar: Bahçeye Uygun mu, Zararlı mı
  • Bahçe Hastalıkları Kompost Yapımında: Enfeksiyonu Önleme
  • Kompost Nematodları: Zararlı Türleri Tanıyın ve Kontrol Edin
  • Kompost Kabında Fare ve Böcek İstilas: Korumanın Yolları
  • Çim Biçileri Kompostlamada: Taze vs Kurutulmuş Kullanım