Kompost Rehberi

Kompost Sistemi ile Bahçe Tasarımı

İlk kompost yığınımı bahçenin en dip köşesine, çitin hemen yanına kurmuştum. Mantığım basitti: göz önünde olmasın. Üç ay sonra o köşeye kışın çamurdan gidilemediğini, yazın da öğleden sonra güneşinin yığını fırın gibi kavurduğunu fark ettim. Mutfaktan çıkan kovayı taşımak angarya haline gelince kompost yapmayı neredeyse bırakıyordum. Yeri değiştirdikten sonra aynı malzemeyle, aynı yöntemle çok daha iyi sonuç aldım. O yüzden şunu rahatlıkla söyleyebiliyorum: kompostun kalitesini belirleyen ilk karar, kabın markası ya da karışım oranı değil, konumudur.

Sorun: Konum kararı üç değişkenin kesişiminde

Bir bahçe planı çizerken sebze yastıkları, meyve ağaçları, oturma alanı ve su hattı genelde önce yerleşir; kompost en son akla gelir ve boşta kalan yere sıkıştırılır. Oysa doğru yer üç şeyin ortak kümesidir:

Bu üçünü aynı anda mükemmel karşılayan bir nokta çoğu bahçede yoktur. İş, hangi tavizin sizin için daha ucuz olduğuna karar vermeye dönüşür.

Seçeneklerin karşılaştırması

Kendi bahçemde ve komşularımın bahçelerinde denediğim beş tipik konumu şöyle özetleyebilirim:

Konum Güneş durumu Su/drenaj riski Erişim Kimin için uygun
Bahçenin dip köşesi Değişken, çoğu zaman aşırı Genelde eğimin altı, su birikir Zayıf Büyük bahçe, haftalık toplu besleme yapanlar
Mutfak kapısına 10-15 adım Kısmi Düşük, genelde sert zemine yakın Çok iyi Mutfak atığı ağırlıklı çalışanlar
Yaprak döken ağaç altı Yazın gölge, kışın güneş Orta; kökler nemi çeker Orta Sıcak, kurak iklimler
Sebze yastıklarının kenarı Genelde fazla güneş Sulama sızıntısıyla aşırı nem olabilir İyi Bahçe atığı çok çıkan, sık aktarma yapanlar
Duvar/çit dibi, kuzey cephesi Az güneş Rüzgâr korunaklı, nem tutar Orta Rüzgârlı ve serin bölgeler

Tabloda en çok dikkat çeken şey, en iyi puanı tek bir satırın almaması. Ben ikinci ve üçüncü satırın melezini tercih ediyorum: mutfak kapısına yakın ama yazın öğle güneşini bir dut ağacının gölgesiyle kesen bir nokta.

Bahçe plandaki kompost konumu bölümü nasıl çizilir

Kâğıda bahçenizin kabaca ölçekli krokisini çıkarın ve şu sırayla ilerleyin. Ben plan üzerinde ayrı bir katman gibi çalışıyorum; bahçe plandaki kompost konumu bölümü yalnızca kabın oturduğu kareyi değil, etrafındaki çalışma alanını da kapsamalı.

  1. Suyun akış yönünü işaretleyin. Sağanaktan sonra bahçeye çıkıp su nerede birikiyor, nereden akıyor bakın. Birikme noktalarını doğrudan eleyin.
  2. Yaz öğleden sonra gölgesini tarayın. Temmuzda saat 14.00-17.00 arasında gölgede kalan yerleri boyayın. Ilıman iklimde günde 3-4 saat sabah güneşi ideale yakın.
  3. Yürüme hattını çizin. Mutfak kapısından çıkıp yığına giden yolu düz bir çizgiyle bağlayın. Bu çizgi üzerinde basamak, çamurlu toprak veya kapı varsa ya güzergâhı değiştirin ya da taş döşeyin.
  4. Çalışma payı bırakın. Kabın kendi alanının en az iki katı kadar boşluk gerekir: eleme yapmak, olgun komposttan bir el arabası doldurmak, aktarma sırasında ikinci bir yığın oluşturmak için. Ben 80x80 cm bir kap için 2 metrekarelik bir alan ayırıyorum.
  5. Kullanım noktasına mesafeye bakın. Olgun kompostun gideceği yer sebze yastıklarıdır. El arabasıyla oraya doğrudan gidilebiliyor mu?
Küçük bir kural: yığına giden yolda ıslak ayakkabıyla yürümeyi göze alamıyorsanız, o yer yanlıştır.

Gözden kaçan detaylar