Kompost Lixiviate Toplama ve Drenaj Sıvısı Kullanımı

Kabın dibinden akan o koyu sıvı tam olarak ne?

İlk kompost kabımı balkona koyduğum yıl, altındaki fayansta koyu kahve renginde bir leke fark ettim. Kokusu ekşi, biraz da lağıma çalan bir şeydi. Panikledim, "kompostum bozuldu" diye düşündüm. Aslında olan şey basitti: kabın içindeki malzeme fazla ıslaktı ve suda çözünen besinlerin bir kısmı yıkanarak aşağı süzülmüştü. Bu sıvının adı lixiviate (sızıntı suyu, drenaj sıvısı). Kompost yığınının içinden geçerken yolda topladığı çözünmüş azot, potasyum, eser element ve mikroorganizma kalıntılarını taşır.

Lixiviate, kompost çayı değildir

Bu ayrımı en baştan yapmak gerekiyor çünkü internette ikisi sürekli karıştırılıyor. Kompost çayı, olgun kompostu suya batırıp havalandırarak bilinçli şekilde demlediğiniz bir üründür. Lixiviate ise henüz ayrışmakta olan malzemeden, oksijensiz bir ortamda kendi kendine akan bir yan üründür. İçinde faydalı besin de var, işi bitmemiş organik asitler ve anaerobik bakteri de var. Yani "bedava sıvı gübre" muamelesi yapıp doğrudan fidelerinizin dibine dökerseniz kök yakabilirsiniz — bunu bir kez maydanoz saksımda denedim, iki günde yaprakları sarardı.

Sıvı akıyorsa aslında bir uyarı sinyali var

Sağlıklı bir yığın, sıkıldığında ancak birkaç damla veren nemli sünger kıvamındadır. Sürekli kompost sıvı drene ediyorsa üç şeyden birini söylüyor:

• Fazla yeşil malzeme: Karpuz kabuğu, salatalık, çay posası gibi su oranı yüksek mutfak atıkları üst üste birikmiştir. Kuru yaprak, karton, talaş gibi kahverengiyi artırmak gerekir.
• Yetersiz havalandırma: Malzeme sıkışmış, sıvı aşağıda toplanmış. Karıştırma sıklığı düşük.
• Yağmura açık kap: Bahçedeki kapaksız kompost kabı, her yağıştan sonra günlerce sızdırır.

Yani lixiviate'i verimli değerlendirmek güzel, ama uzun vadede hedef onu azaltmak olmalı. Çünkü akan her litre sıvı, komposttan çıkıp giden besin demektir. Nem ve sıcaklık dengesini oturttuğumda kabımın drenaj musluğundan gelen sıvı belirgin şekilde azaldı ve koku problemi de kendiliğinden geçti.

Benim toplama düzeneğim

Musluklu hazır kaplarda iş kolay, altına 5 litrelik bir bidon koyup açıp kapatıyorsunuz. Musluğu olmayan kaplarda ben şunu yapıyorum: kabı iki tuğlanın üzerine oturtup altına geniş bir plastik tepsi koyuyorum, tepsinin bir köşesine de kavanoz yerleştiriyorum. Tepsi hafif eğimli olsun ki sıvı kavanoza yürüsün. Apartman balkonunda çalışan biri için bu düzenek şart; aksi halde sıvı zemine yayılıp sinek çeker.

Topladığım sıvıyı bekletmiyorum. En fazla 2-3 gün içinde kullanıyorum, çünkü kapalı kavanozda durdukça daha anaerobik ve daha kötü kokulu hale geliyor. Vermikompost kutusundan gelen sızıntı da aynı kurala tabi — solucan kutusunun sıvısı besin açısından daha zengin olabilir, ama o da havasız kaldığında bozulur.

Seçenekleri karşılaştırma